در چند سال اخیر، چای ماچا به دلیل رنگ سبز روشن و فواید سلامتی بیشمارش، محبوبیت زیادی در سراسر جهان پیدا کرده است. ماچا بخشی از خانواده چای سبز است، اما با خواص چند برابر. برخلاف شکلهای سنتی چای سبز که در آن برگها را در آب جوش دم میکنید، ماچا پودری است که از برگهای ساییده شده چای سبز درست میشود. به همین دلیل، هنگامی که ماچا را مصرف میکنید، غلظت بیشتری از مواد مغذی و چربیسوز برگها را دریافت خواهید کرد. این ویژگی از برجستهترین خواص چای ماچا به شمار میرود.
به همین دلیل، چای ماچا برای سلامتی بسیار مفید است و در این مقاله به بررسی خواص چای ماچا و موارد منع مصرف آن میپردازیم. با ما همراه باشید.
ماچا چیست؟
ماچا نوعی چای سبز پودری است که سرشار از آنتی اکسیدان است و به روشی متفاوت از چای سبز معمولی، کشت و تولید میشود. ریشه این چای به چین و ژاپن میرسد. در این کشورها چای ماچا به هنگام استراحت و مدیتیشن، مصرف میشود و به دلیل خاصیت آنتیاکسیدانی بالایی که دارد در افزایش طول عمر بسیار موثر است.
تاریخچه چای ماچا
این روزها، تقریباً میتوانید آن را در هر کافی شاپ در سراسر جهان پیدا کنید. قبل از این که قوری برای دم کردن برگهای چای وجود داشته باشد، رسم اولیه چینیها این بود که برگهای چای را به صورت پودر در میآوردند و سپس چای آسیاب شده را در یک کاسه با آب داغ هم میزدند. در حالی که بعداً چینیها «چای سبز کوبیده شده» را کنار گذاشتند و طرفدار برگهای چای سبز دم کرده شدند.
اما تاریخ غنی ماچا به قرن دوازدهم باز میگردد و برای بیش از 800 سال جزء مهم فرهنگ چای ژاپنی بوده است. مشهورترین داستان این است که راهب بودایی ژاپنی، میوآن ایسای برای یافتن چای سبز راهی چین شد.
کشیش جوان که ایسای نام دارد، از تجربه خود در چین برای رشد و نوشیدن «چای ساییده شده» استفاده کرد. در نهایت، او رسم نوشیدن چای ماچا را در سراسر ژاپن گسترش داد.
این نوشیدنی تشریفاتی با شور و شوق توسط طبقه سامورایی ژاپن پذیرفته شد. ساموراییها جنگجویان ترسناک و در عین حال بافرهنگ و اعضای عالی رتبه جامعه ژاپنی بودند. گفته میشود که ساموراییها مراسم چای ژاپنی را با افزودن صدها مرحله دقیق به این تمرین، از جمله حرکات خاص دست، طراحی مناسب اتاق چای، و دستورالعملهایی برای نحوه نشستن و نحوه آمادهسازی، به یک شکل هنری و سنت فرهنگی تبدیل کردند.
ارزش غذایی و کالری چای ماچا
آنتیاکسیدانهای موجود در ماچا – یکی از مهمترین عناصر در خواص چای ماچا – به سمزدایی بدن، کاهش التهاب و محافظت از سلولها در برابر آسیبهایی که میتوانند منجر به پیری و بیماری شوند، کمک میکنند.
ماچا معمولاً کافئین بیشتری نسبت به چای سبز دارد، مشابه چای سیاه و کمتر از قهوه دم کرده است. از آنجا که ماچا از بوتههای چای در سایه تهیه میشود، برگها توانایی بیشتری در حفظ کافئین دارند. بنابراین، آگاهی از خواص چای ماچا و میزان کافئین آن برای مصرفکنندگان اهمیت زیادی دارد.
۲۲۵ گرم نوشیدنی محتوای کافئین در انواع چای به شرح زیر است:
- چای سبز 24 تا 40 میلی گرم کافئین
- چای سیاه 14 تا 61 میلی گرم کافئین
- ماچا 25 تا 70 میلی گرم کافئین
- قهوه دم کرده 85 تا 200 میلی گرم کافئین
طبع چای ماچا چیست؟
طبع چای سبز سرد و خشک است. غلظت چای ماچا به دلیل داشتن پودر برگ چای سبز، سردی بیشتری دارد. به همین دلیل بهتر است با کمی عسل، دارچین، شیره انگور یا خرما میل شود. به ویژه کسانی که طبع خودشان نیز سرد است و مشکلات گوارشی دارند.
خواص چای ماچا
چای ماچا یک نوشیدنی حیرتانگیز با خواص بیشمار است و سالهاست که تاثیر آن در سلامت جسم و روان اثبات شده است. در این بخش به مهمترین خواص چای ماچا میپردازیم:
کمک به کاهش وزن
جالب است بدانید که یکی از برجستهترین خواص چای ماچا، کمک به کاهش وزن است. برای از بین رفتن چربیهای اضافه، باید فرآیندی در بدن رخ دهد که طی آن مولکولهای چربی به تریگلیسیرید تجزیه و دفع شوند.
برگهای چای سبز به طور طبیعی خاصیت چربیسوزی دارند، اما چای ماچا که پودر غلیظ این برگهاست، اثر چربیزدایی بسیار قویتری دارد و این فرآیند را سریعتر میکند. به همین دلیل، نوشیدن یک فنجان ماچا قبل از تمرینات ورزشی به ورزشکاران توصیه میشود.
مبارزه با سرطان
چای سبز مدتهاست که بهعنوان یک نوشیدنی مفید در پیشگیری از سرطان مورد بررسی قرار گرفته است. تحقیقات نشان میدهد زنانی که روزانه بیش از ده فنجان ۱۱۴ گرمی چای سبز مصرف میکردند، به طور متوسط ۷.۳ سال دیرتر نسبت به زنانی که کمتر از سه فنجان در روز مینوشیدند، به سرطان مبتلا شدند. این یافتهها بخشی از خواص چای ماچا نیز محسوب میشوند، زیرا ماچا پودری از برگهای چای سبز است و اثرات مشابه اما غلیظتر دارد.
بهبود سلامت پوست
چای ماچا به دلیل دارا بودن ویتامین C، خاصیت روشنکنندگی پوست دارد و به همین دلیل در انواع ماسکهای خانگی و صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد. این ویژگی نیز یکی از برجستهترین خواص چای ماچا به شمار میرود.د.
درمان سیاهی زیر چشم
از دیگر خواص چای ماچا، کمک به کاهش سیاهی زیر چشم است. استفاده از چای کیسهای ماچا میتواند به درمان این مشکل کمک کند، زیرا مقادیر بالای ویتامین K در ماچا موجب کاهش التهاب و بهبود ظاهر زیر چشم میشود.
پیشگیری از دیابت نوع 2
یکی دیگر از خواص چای ماچا، کمک به پیشگیری از دیابت نوع ۲ است. برخی مطالعات حیوانی نشان میدهند که چای سبز میتواند با افزایش ترشح انسولین، انتقال قند خون به سلولها را بهبود داده و به مبارزه با دیابت کمک کند. همچنین مصرف چای سبز میتواند سطح قند خون را به میزان مشابه برخی داروها کاهش دهد. با این حال، قبل از مصرف چای ماچا برای کنترل قند خون، بهتر است با پزشک مشورت شود.
مبارزه با افسردگی
یکی دیگر از خواص چای ماچا، کاهش علائم افسردگی است. یک مطالعه در میان کارگران ۲۰ تا ۶۸ ساله ژاپنی نشان داد افرادی که بیش از چهار فنجان چای سبز در روز مینوشیدند، در مقایسه با کسانی که کمتر از یک فنجان چای سبز در روز مصرف میکردند، ۵۱ درصد کمتر احتمال داشت علائم افسردگی داشته باشند. این یافتهها بخشی از خواص چای ماچا نیز محسوب میشوند، زیرا ماچا پودری غلیظ از برگهای چای سبز است و اثرات مشابه اما قویتری دارد.
مطالعهای قدیمیتر در ژاپن نتایج مشابهی را برای افراد مسن نشان داد؛ بزرگسالان ۷۰ سال یا بیشتر که چهار فنجان یا بیشتر چای سبز در روز مینوشیدند، در مقایسه با کسانی که یک فنجان یا کمتر مصرف میکردند، ۴۴ درصد کاهش علائم افسردگی داشتند.
محافظت از عملکرد مغز
تجزیه و تحلیل ۳۶ مطالعه نشان داده است که چای سبز میتواند خطر ابتلا به اختلالات شناختی را کاهش دهد. این مشکلات مغزی که اغلب پس از ۶۵ سالگی ظاهر میشوند، معمولاً بر یادگیری، حافظه، حرکت، زبان، توجه و حل مسئله تأثیر میگذارند. دادهها نشان میدهد هرچه مصرف چای سبز بیشتر باشد، محافظت بیشتری در برابر اختلالاتی مانند زوال عقل، بیماری پارکینسون و آلزایمر ایجاد میشود.
تحقیقات روی انسان و حیوانات همچنین نشان میدهد که چای سبز با استرس مقابله میکند و به این ترتیب اثرات منفی آن بر عملکرد و سلامت مغز را کاهش میدهد. این یافتهها بخشی از خواص چای ماچا نیز هستند، زیرا ماچا پودری غلیظ از برگهای چای سبز است و اثرات مشابه اما قویتری دارد. به همین دلیل، توجه به خواص چای ماچا میتواند برای ارتقای سلامت مغز بسیار مفید باشد.
بهبود باروری مردان
یکی دیگر از خواص چای ماچا، بهبود سلامت و باروری مردان است. تحقیقات انجام شده روی مردان سالم در چین نشان داد که افرادی که چای مینوشیدند، نسبت به کسانی که هرگز چای مصرف نکردهاند، تعداد کل اسپرم و غلظت اسپرم بالاتری داشتند. این اثر به دلیل محتوای بالای آنتیاکسیدانهای پلیفنول در چای سبز است که با ترکیبات مخرب سلولی، از جمله سلولهای بافت بیضه، مقابله میکنند.
کاهش کلسترول
یکی دیگر از خواص چای ماچا، کمک به کاهش کلسترول است. مطالعات نشان میدهد افرادی که چای ماچا را بهطور منظم مصرف میکنند و وزن سالم دارند، سطح کلسترول LDL آنها به شکل قابل توجهی پایینتر است.
کاهش فشار خون
یکی دیگر از خواص چای ماچا، کمک به کاهش فشار خون است. مصرف ماچا میتواند فشار خون سیستولیک (عدد بالا) و دیاستولیک (عدد پایین) را به طور قابل توجهی کاهش دهد. این اثر به دلیل توانایی چای ماچا در شل کردن رگهای خونی، بهبود جریان خون و کاهش التهاب است.
محافظت از سلامت استخوان
تحقیقات انجام شده بر روی زنان یائسه در کره نشان داده است که افرادی که در سال گذشته هیچ چای سبز مصرف نکردهاند یا کمتر از یک فنجان در روز نوشیدهاند، در مقایسه با کسانی که سه بار در روز چای سبز مینوشیدند، بیشتر در معرض کاهش توده استخوانی در ستون فقرات یا ران قرار دارند.
مطالعات دیگر نیز نشان میدهد که نوشیدن چای با کاهش خطر پوکی استخوان مرتبط است. این اثر احتمالاً به دلیل آنتیاکسیدانهای موجود در نوشیدنی است که به جلوگیری از تحلیل استخوان و تقویت فرآیند استخوانسازی کمک میکند. این مزایا نیز از جمله برجستهترین خواص چای ماچا محسوب میشوند و نشان میدهد که خواص چای ماچا حتی از چای سبز معمولی نیز قویتر است، زیرا ماچا پودری غلیظ از برگهای چای سبز است.
کاهش استرس اکسیداتیو
استرس اکسیداتیو زمانی رخ میدهد که تعادل میان آنتیاکسیدانها و رادیکالهای آزاد – مولکولهایی با الکترونهای جفتنشده که از سایر سلولها الکترون میگیرند و باعث تخریب سلولی میشوند – در بدن بر هم بخورد. چای ماچا با خنثی کردن رادیکالهای آزاد، مانع پیشرفت استرس اکسیداتیو میشود و این اثر نیز یکی از مهمترین خواص چای ماچا به شمار میرود.
تسکین یووئیت خود ایمنی
مطالعهای در سال ۲۰۱۹ روی موشها نشان داد که کاتچینهای موجود در چای ماچا میتوانند به تسکین علائم اختلال بینایی یووئیت خودایمنی کمک کنند. این بیماری نادر زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن به اشتباه بافتهای داخلی چشم را هدف قرار داده و موجب التهاب میشود. این یافتهها نیز یکی از جالبترین خواص چای ماچا را نشان میدهد.
افزایش میزان بهره وری
در یک مطالعه منتشر شده در سال ۲۰۱۷ در Food Research International، افرادی که بهطور مرتب چای ماچا مینوشیدند، تا حدود یک ساعت پس از مصرف، افزایش ملایمی در تمرکز و سرعت پردازش ذهنی خود تجربه کردند. این یافتهها یکی از جالبترین خواص چای ماچا را نشان میدهد و نوشیدن یک ماچا لاته در شلوغترین روزهای کاری میتواند یک سرمایهگذاری هوشمندانه برای حفظ کارایی ذهنی باشد.
چای ماچا برای مو
چای ماچا به دلیل دارا بودن ویتامین B، به رشد و تقویت مو کمک میکند. علاوه بر نوشیدن، میتوان از ماچا بهصورت موضعی روی موها استفاده کرد و با ماساژ پوست سر، اثرات تقویتی آن را افزایش داد. این قابلیت نیز یکی از برجستهترین خواص چای ماچا به شمار میرود.
چای ماچا و یبوست
یکی از دلایل اصلی ابتلا به یبوست، کمبود فیبر در بدن است. به همین دلیل مصرف سبزیجات، میوهها و نوشیدن دمنوشهای گیاهی میتواند به پاکسازی روده کمک کند. چای ماچا نیز درست مانند چای سنا و چای نعناع، خاصیت ضد یبوست دارد و این ویژگی از جمله خواص چای ماچا محسوب میشود.
چای ماچا و کبد چرب
چای ماچا دارای خاصیت سمزدایی است و در بهبود کبد چرب نقش موثری دارد. این نوشیدنی همچنین با محافظت از کبد در برابر رادیکالهای آزاد، سلامت این عضو حیاتی را حفظ میکند و یکی از مهمترین خواص چای ماچا به شمار میرود.
نحوه ی تولید چای ماچا
ماچا چای سبزی است که با شیوهای ویژه تهیه میشود و نتیجه آن پودری سبز و مغذی با طعمی خاص است. در ادامه انواع روش های تولید ماچا را بهتون توضیح میدم :
رشد در سایه
ماچا از برگهای چای سبز در سایه تولید میشود – فرآیندی پر زحمت که در آن بوتههای چای از آفتاب محافظت میشوند و نور در یک محیط بسیار کنترلشده فیلتر میشود. با کنترل قرار گرفتن در معرض نور خورشید، تولید کنندگان چای میتوانند به طور قابل توجهی ترکیب شیمیایی و طعم برگهای نهایی چای را تغییر دهند.
سایه و دوری از آفتاب باعث افزایش تولید کلروفیل در گیاه میشود و به برگها رنگ سبز پررنگی میدهد. همچنین باعث کاهش فتوسنتز گیاه در برگها میشود که به نوبه خود سطوح طبیعی کافئین، قندها، آنتی اکسیدانها را تغییر میدهد.
چیدن
فقط جدیدترین جوانههای بهاری که در سایه رشد کردهاند، برای تولید پودر ماچا، با دست چیده میشوند. بنابراین تولید بسیار محدود است؛ که یکی از دلایلی است که ماچا یکی از چایهای گران قیمت است.
بخارپز
مانند اکثر چایهای ژاپنی، برگهای چای که برای ماچا در نظر گرفته شده است ابتدا بخارپز میشوند. برگها به مدت چند ساعت پس از کندن، با تحت حرارت بخار تحت قرار میگیرند تا هم فرآیند اکسیداسیون متوقف شود و هم رنگ سبز پررنگِ برگهای چای، که در سایه رشد میکنند، بیشتر نمایان شود. همچنین فرآیند بخارپز کردن طعم منحصر به فردی ایجاد میکند.
آسیاب سنگی
به جای این که مانند برگهای چای سبز سنتی، شکل داده شود و خشک شود، برگهایی که برای ماچا در نظر گرفته شده است، صاف گذاشته میشوند تا خشک شوند و تبدیل به تنچا میشوند، برگهایی که ماچا از آن درست میشود. سپس برگهای تنچا از ساقه و رگبرگ جدا میشوند. مواد باقی مانده در آسیابهای سنگی با چرخش آهسته آسیاب میشوند و پودر چای سبز صافی به دست میآید.
نحوه ی مصرف چای ماچا
۱۰۰ میلی گرم (حدود ۳/۱ فنجان) آب را به جوش بیاورید. سپس از روی حرارت بردارید و بگذارید ۲تا ۳ دقیقه خنک شود.
۲/۱ قاشق چایخوری پودر ماچا را در یک کاسه کوچک بریزید. مقداری آب داغ اضافه کنید و با همزن بامبو مخلوط کنید تا خمیر یکدستی به دست آید.
باقیمانده آب را به کاسه اضافه کنید و با لیسک بامبو هم بزنید، همزن را به جلو و عقب تکان دهید، تا زمانی که ماچا مخلوط شود و کف نازکی روی آن به دست آید.
میتوانید چای ماچا را با کمی شیر، عسل یا وانیل مزه دار کنید و از آن لذت ببرید.
نکات مصرف چای ماچا
- اگر همزن بامبو ندارید، از یک قاشق یا همزن سیمی کوچک استفاده کنید. فقط بافت کفدار که ماچای سنتی به آن معروف است را نخواهید داشت.
- وسوسه نشوید که آب جوش را روی پودر ماچا بریزید. پودر چای آسیاب شده را می سوزاند و تلخ و قابض میشود.
- از ۴/۱ فنجان آب برای ماچای غلیظتر یا ۲/۱ فنجان آب برای نسخه رقیقتر استفاده کنید.
- آب را با شیر مورد علاقه خود (معمولی، نارگیل، بادام، سویا) برای لاته جایگزین کنید.
- ماچای تازه آماده شده را در یک لیوان پر از یخ بریزید تا یک نسخه چای سرد داشته باشید.
- برای حفظ بهترین محتوای آنتی اکسیدانی آن، پودر ماچا را در حدود 40 درجه فارنهایت نگهداری کنید.
- از پودر ماچا نیز میتوان برای تهیه لاته استفاده کرد. حتی میتوان آن را در غذاهایی مانند بلغور جو دوسر، اسموتیها، پودینگ چیا، توپهای انرژیزا، محصولات پخته شده، هوموس، سسها و سوپها گنجاند. اما از آن جایی که استفاده از پودر ماچا در این روشها مورد تحقیق قرار نگرفته است، مشخص نیست که آیا مزایای مشابه زمانی که ماچا خالص استفاده می شود را خواهید داشت یا خیر.
- برای تهیه ماچا لاته، شیر کف شده را اضافه کنید.
- ماچا را با کمی روغن، سرکه و شیرین کننده به سس های سالاد ساده اضافه کنید.
- شما میتوانید ماچا را در فروشگاههای مواد غذایی بهداشتی، فروشگاههای چای تخصصی و آنلاین خریداری کنند. همیشه باید مطمئن شوید که پودر ماچا تنها ماده تشکیل دهنده آن است. بسیاری از بستهها یا پیشمیکسها دارای شکر، شیرینکنندههای مصنوعی یا مواد دیگری هستند که ممکن است مزایای سلامتی آن را کاهش دهند.
ماچا همچنین به عنوان یک نوشیدنی ویژه در کافهها و کافی شاپ ها به طور گسترده در دسترس است. این موسسات ممکن است مقادیر زیادی شکر اضافه کنند، بنابراین همیشه برچسب را بررسی کنید یا از یکی از کارکنان بپرسید که آیا نوشیدنی حاوی شکر است یا خیر. سعی کنید در صورت امکان ماچای بدون شیرینی یا کمی شیرین شده سفارش دهید.
بهترین زمان مصرف چای ماچا
چای ماچا را میتوانید به عنوان یک میانوعده مصرف کنید. تنها زمانهای منع شده، بلافاصله بعد از غذا و قبل از خواب است. زیرا به دلیل کافئین بالا، جذب آهن و خواب را با اختلال رو به رو میکند. همچنین چای ماچا با معده کاملا خالی هم نباید مصرف شود. چون ممکن است به دلیل سرد بودن طبعش، دچار سوزش معده شوید.
نحوه نگهداری چای ماچا
ماچا در اسرع وقت پس از تولید آن بهتر است مصرف شود. به عبارتی هر چه تازهتر، بهتر. از آن جایی که ماچا یک چای آسیاب شده است، هر گونه قرار گرفتن در معرض اکسیژن، موجب تخریب رنگ و طعم چای میشود.
اگر در جای خنک و تاریک نگهداری شود، میتواند برای چند هفته و تا چند ماه تازه بماند (برخلاف برگهای خشک چای که میتواند تا یک یا دو سال باقی بماند). برای اطمینان از دریافت یک ماچای تازه، آن را از یک شرکت معتبر خریداری کنید که میتواند به شما بگوید چه زمانی و چگونه چای، فرآوری و بسته بندی شده است.
موارد منع مصرف چای ماچا
اگر دچار بیماری خاصی مانند فشار خون بالا، بیماری قلبی، سرطان و …هستید ابتدا با پزشک خود مشورت کنید. همچنین در موارد زیر هم مصرف چای ماچا ممنوع اعلام شده است:
چای ماچا و تاثیر منفی بر تیروئید
کسانی که دچار کمکاری غده تیروئید هستند باید قرص لوووتیروکسین مصرف کنند. چای ماچا در جذب این ماده اختلال ایجاد میکند به همین دلیل باید با فاصله ۱ تا ۲ ساعت مصرف شود.
چای ماچا در دوران بارداری و شیردهی
مصرف این چای به دلیل داشتن مقادیر قابل توجه کافئین، در دوران بارداری و شیردهی توصیه نمیشود.
چای ماچا و کم خونی
چای سبز و ماچا به دلیل داشتن کافئین بالا، جذب آهن را با اختلال مواجه میکنند. به همین دلیل بلافاصله بعد از غذا مصرف نشود. همچنین کسانی که مبتلا به کمخونی هستند، نباید این چای را مصرف کنند.
عوارض چای ماچا
در دوزهای بالا، چای سبز ممکن است با داروهای خاصی مانند بتا بلوکر نادولول که برای مدیریت فشار خون بالا و مشکلات قلبی استفاده میشود، تداخل داشته باشد. نکته مهم، برخی تحقیقات نشان میدهد که مصرف زیاد چای سبز ممکن است جذب آهن را به دلیل محتوای کاتچین آن کاهش دهد.
حتی مصرف بیش از اندازه آن منجر به کمخونی میشود. نوشیدن بیش از حد چای سبز نیز مقدار زیادی کافئین را به بدن وارد میکند که این امر میتواند منجر به عوارض جانبی مانند ضربان قلب سریع و مشکلات خواب شود. توصیه می کنیم روز خود را با چای سیاه شروع کنید و مصرف چای سبز را تا زمانی که مقداری غذا در معده خود داشته باشید، به تعویق بیندازید.
آنچه از مقاله خواص ماچا آموختیم:
خواص چای ماچا آن قد زیاد است که امروزه در بسیاری از کشورهای جهان و رژیمهای غذایی استفاده میشود. سه ویژگی مهم این چای، آنتی اکسیدان قوی و ضدسرطان، آرام بخش و کاهشدهنده وزن. درکشور ما چای ماچا برای لاغری بیشتر مصرف میشود و در برخی از رژیمهای لاغری به کمک سوخت و ساز بدن میآید. البته اگر دچار بیماری خاصی هستید، باردار یا شیرده هستید و یا از مشکلات خواب رنج میبرید حتما قبل از مصرف این چای با پزشک خود مشورت کنید.
