چای سبز چیست؟
چای سبز گونه ای از چای است که فرایند اکسیده شدن معمول را نگذرانده. این چای اصالتا از چین آمده، اما تولید آن به دیگر کشورهای شرق آسیا نیز سرایت کرده است. این چای یکی از مفیدترین و سالمترین نوشیدنیهاست که حاوی مواد مغذی بسیار زیادی نیز است.
صحبتهای عطارخانه نیواکسیر در مورد چای سبز:
تاریخچه چای سبز
برگ چای از گیاهی خودرو به نام کاملیا به دست میآید و ابتدا از چین و هند به سایر نقاط جهان ارسال شده است. در این دو کشور، انواع چای به ویژه چای سبز خاصیت درمانی و شفابخشی دارد و در رژیم غذایی روزانه، جایگاه مهمی دارد. آماده سازی و مصرف این چای با آداب و رسوم خاصی انجام میشود. مردمان سرزمینهای شرق آسیا به دلیل مصرف این نوشیدنی سالم، طول عمر طولانی همراه با سلامتی دارند.
تفاوت چای سبز و چای سیاه
چای سیاه در فرایند تولید، اکسیداسیون و تخمیر را میگذراند اما برگ چای سبز بدون تخمیر و اکسیداسیون مستقیم به بازار عرضه میشود. به همین دلیل چای سبز ارگانیکتر و دارای خواص بیشتری است.چای سبز یک نوشیدنی بدون چربی، کربوهیدرات یا پروتئین است که به عنوان یک آنتیاکسیدان قوی عمل میکند.
انواع چای سبز
- چای سبز چینی
- چای سبز ژاپنی
- سنچا
- گیوکورو
- کابوشچا
- ماچا
- گنفایچا
- هوجیچا
طبع چای سبز
طبع چای سبز، سرد و خشک است؛ به همین دلیل هنگام دم کردن آن از دارچین، زیره، هل، گل محمدی، نبات، نعناع یا عسل استفاده میکنند تا طبع متعادلی به دست بیاید. مصرف خرما و کشمش نیز به خنثی کردن سردی آن کمک میکند.
ترکیبات چای سبز
- کافئین
- تئوفیلین
موجب باز شدن مجاری تنفسی میشود.
- تانن
گیاه را در برابر آفات حفظ میکند و طعم و رنگ چای از آن است.
- پاداکسندهها یا آنتیاکسیدان
این مواد سیستم ایمنی بدن را مقاوم میکنند.
- مواد سلولزی
- مواد صمغی
- بکتین
نوعی فیبر مفید برای دستگاه گوارش
- فیبر
- مواد معدنی
- آنزیمها
- پلیفنونها
مقدار زیاد پلیفنونها در چای سبز سبب منقبض شدن دهان یا به اصطلاح گس شدن آن میشود. از این رو چینیها و ژاپنیها نوشیدن چای سبز با درصد پلیفنون کمتر را ترجیح میدهند. پلیفنونها در بدن میتوانند افزون بر ویروسها با سرطانهای لوزالمعده، روده بزرگ، مثانه، پروستات و سینه نیز مقابله کنند. مقدار زیاد پلیفنونها در چای سبز سبب منقبض شدن دهان یا به اصطلاح گس شدن آن میشود.
مهمترین خواص چای سبز
چای سبز در سالهای اخیر به عنوان یک نوشیدنی سالم و مقوی در سراسر جهان مصرف میشود و دارای چنین خواص مهمی است. در ادامه به بررسی فواید و خواص چای سبز به طور مفصل میپردازیم:
بهبود عملکرد مغز
چای سبز نه تنها میتواند عملکرد مغز را در کوتاه مدت بهبود بخشد، بلکه با افزایش سن از مغز در برابر پیری نیز محافظت کند. این چای بیش از این که شما را هوشیار نگه دارد، ممکن است به تقویت عملکرد مغز نیز کمک کند.
چای سبز به اندازه قهوه حاوی کافئین نیست، اما به اندازه کافی برای هوشیار و سرزنده نگه داشتن ذهن مفید است. عصاره این چای همچنین میتواند اثر فلزات سنگین مانند آهن و مس را کاهش دهد که هر دو میتوانند به سلولهای مغز آسیب برسانند.
کمک به کالریسوزی
یکی از بهتری خواص چای سبز افزایش کالری سوزی است. در یک مطالعه که شامل 10 مرد سالم بود، مصرف عصاره چای سبز تعداد کالری سوزانده شده را تا 4 درصد افزایش داد. در مورد دیگری که شامل 12 مرد سالم بود، عصاره چای سبز در مقایسه با افرادی که دارونما مصرف میکردند، اکسیداسیون چربی را 17 درصد افزایش داد.
محافظت در برابر سرطان
تحقیقات زیر ترکیبات چای سبز را با کاهش خطر ابتلا به سرطان مرتبط کرده است:
- سرطان پستان: یک بررسی جامع از مطالعات مشاهدهای نشان داد که زنانی که بیشتر چای سبز مینوشیدند، تقریباً 20 تا 30 درصد کمتر در معرض خطر ابتلا به سرطان سینه، یکی از شایعترین سرطانها در زنان بودند.
- سرطان پروستات: در یک مطالعه مشاهده شد مردانی که چای سبز مینوشند خطر کمتری برای سرطان پیشرفته پروستات دارند.
- سرطان روده بزرگ: تجزیه و تحلیل 29 مطالعه نشان داد کسانی که چای سبز مینوشند حدود 42 درصد کمتر در معرض ابتلا به سرطان روده بزرگ هستند.
“کسانی که چای سبز مینوشند حدود 42 درصد کمتر در معرض ابتلا به سرطان روده بزرگ هستند.”
کاهش خطر بیماری قلبی
چای سبز به پیشگیری از بیماریهای قلبی- عروقی کمک میکند. مطالعات نشان میدهند که این گیاه برخی از عوامل اصلی این بیماریها را بهبود میبخشد، که شامل بهبود کلسترول خوب و کلسترول بد میشود. چای سبز درمانکننده بیماریهای قلبی نیست اما میتواند به جلوگیری از ابتلا به فشار خون بالا و انسداد عروق و سکته قلبی کمک شایان توجهی کند.
تقویت سیستم ایمنی بدن
چای سبز به دلیل داشتن چند نوع آنتیاکسیدان، سیستم ایمنی بدن را در برابر انواع بیماریها به ویژه سرطان و بیماریهای قلبی محافظت میکند.
نوشیدنی آبرسان
چای سبز حاوی کاتچینی به نام اپی گالوکاتچین-3-گالات (EGCG) است. کاتچینها آنتی اکسیدانهای طبیعی هستند که به جلوگیری از آسیب سلولی کمک میکنند. این مواد میتوانند تشکیل رادیکال های آزاد را در بدن کاهش دهند و از سلولها و مولکولها در برابر آسیب محافظت کنند. این رادیکالهای آزاد در پیری و بسیاری از انواع بیماریها نقش دارند.
کاهش بوی بد دهان
از دیگر خواص چای سبز میتوان به خوشبوکنندگی دهان اشاره کرد. درست مانند دمنوش نعناع، چای سبز نیز باکتریهای غیرمفید داخل دهان را از بین برده و مانع بوی بد دهان میشود.
پیشگیری از دیابت
یکی دیگر از خواص مهم چای سبز این است که به پیشگیری از دیابت نوع 2 کمک میکند. دیابت نوع ۲ شامل افزایش سطح قند خون است که ممکن است به دلیل مقاومت به انسولین یا ناتوانی در تولید انسولین ایجاد شود.
مطالعات نشان میدهد که چای سبز ممکن است حساسیت به انسولین را بهبود بخشد و سطح قندخون را کاهش دهد. یک مطالعه بر روی افراد ژاپنی نشان داد که کسانی که بیشتر چای سبز مینوشیدند تقریباً 42 درصد کمتر در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 بودند. چای سبز ممکن است حساسیت به انسولین را بهبود بخشد و سطح قندخون را کاهش دهد.
کاهش خطر مرگ و میر
در یک مطالعه، محققان 40530 بزرگسال ژاپنی را طی 11 سال مورد مطالعه قرار دادند. کسانی که بیشتر چای سبز مینوشیدند (5 فنجان یا بیشتر در روز) به طور قابل توجهی کمتر در معرض خطر مرگ در طول دوره مطالعه بودند.
بهبود سلامت پوست
عصاره چای سبز چه به عنوان مکمل مصرف شود و چه روی پوست استفاده شود، سلامت پوست را بهبود میبخشد. چای سبز به عنوان مرطوبکننده و برای پاکسازی پوست به صورت ماسک، بخور و یا نوشیدنی استفاده میشود. به همین دلیل، بسیاری از شرکتها چای سبز را به بسیاری از محصولات آرایشی خود اضافه میکنند.
- این چای حاوی فولیک اسید، پتاسیم، منیزیم و منگنز است که برای سلامتی پوست و بهبود زخم و هر گونه آسیب پوستی دیگر مانند جوش و آکنه بسیار مفید است.
- همچنین برای برطرف کردن سیاهی دور چشم و جلوگیری از پیری زودرس، میتوان از چای سبز کیسهای برای قرار دادن بر روی پوست استفاده کرد.
- یک بررسی بزرگ نشان داد که وقتی عصاره چای سبز روی پوست استفاده میشود، میتواند به درمان و پیشگیری از انواع بیماریهای پوستی مانند درماتیت، زگیل و سرطان پوست کمک کند.
- علاوه بر این، یک مطالعه نشان داد که استفاده از عصاره چای سبز بر روی پوست آسیبهای پوستی ناشی از قرار گرفتن در معرض نور خورشید را کاهش می دهد.
بهبود عملکرد ورزشی و ریکاوری بدن
بسیاری از کارهای روزمره در بدن استرس اکسیداتیو (یعنی عدم تعادل بین رادیکالهای آزاد و آنتیاکسیدانها در بدن) تولید میکند و به سلولهای بدن آسیب میرساند. آنتی اکسیدانهایی مانند کاتچینهای چای سبز میتوانند آسیب سلولی را کاهش داده و خستگی عضلانی را به تاخیر بیندازند.
در واقع، یک مطالعه روی 35 مرد نشان داد که عصاره چای سبز همراه با تمرینات قدرتی به مدت 4 هفته، محافظت آنتی اکسیدانی بدن را افزایش میدهد. علاوه بر این، 16 دونده سرعتی که عصاره چای سبز را به مدت 4 هفته مصرف کردند، محافظت بیشتری در برابر استرس اکسیداتیو ناشی از حملات مکرر سرعت نشان دادند.
یک مطالعه نشان داد که 14 مردی که به مدت 4 هفته عصاره چای سبز مصرف کردند مسافت دویدن خود را 10.9٪ افزایش دادند. عصاره چای سبز همراه با تمرینات قدرتی به مدت 4 هفته، محافظت آنتی اکسیدانی بدن را افزایش میدهد.
بهبود بیماریهای معده
یکی از خواص مهم چای سبز بهبود مشکلات گوارشی مانند حالت تهوع، نفخ و اسهال است.
کمک به کنترل غلظت خون
چای سبز درمان گیاهی و طبیعی مناسبی برای کاهش غلظت خون بالا است. اما اگر برای کاهش غلظت خون از داروهای شیمیایی استفاده میکنید، حتما قبل از مصرف چای سبز با پزشک خود مشورت کنید زیرا ممکن است با هم تداخل داشته باشند.
- سلامت ریه را تامین میکند.
- در بارداری مفید است.
- میتواند در سلامت نوزادان و کودکان نقش داشته باشد.
تامین سلامت ریه
از فواید این نوشیدنی برای ریهها میتوان به این موارد اشاره کرد:
- آنتی اکسیدانهای موجود در چای سبز کاهشدهنده التهاب ریه ها هستند؛
- از بافت ریهها در برابر اثرات مخرب دود سیگار و دیگر آلایندهها محافظت میکند.
خواص چای سبز برای مردان
- مانع فعالیت آنزیم decarboxylase ortnithine میشود. این آنزیم در ایجاد سرطان پروستات نقش دارد
- رشد سلولهای سرطانی را کند کرده و آنها را به آپوپتوز یا خودکشی، ترغیب میکند
- ترمیم DNA آسیب دیده (در غیر این صورت موجب رشد سلولهای سرطانی میشود)
- مهار فعالیت آنزیم COX-2 که در بافتهای سرطانی جمع میشود و در گسترش سرطان پروستات نقش دارد
- تحریک فعالیت سلولهای سیستم ایمنی که با تومورهای سرطانی مبارزه میکنند
- کاتچین داخل چای سبز برای مردانی که ضایعات پیشسرطانی پروستات را دارند، مفید است و مانع گسترش این ضایعات به سمت سرطانی شدن میشوند.
خواص چای سبز برای زنان
- حاوی پنیفنولها و آنتی اکسیدان است که برای پوست و موی خانمها مفید است
- به کاهش وزن و چربیسوزی کمک میکند
- از سرطان سینه و رحم پیشگیری میکند.
چای سبز حاوی پنیفنولها و آنتی اکسیدان است که برای پوست و موی خانمها مفید است.
خواص چای سبز در بارداری
- کاهش استرس و آرامبخش
- کاهش وزن بعد از زایمان
نکته:
- چای سبز به دلیل داشتن کافئین، ادرارآور است و موجب از دست رفتن آب بدن میشود. بنابراین بعد از آن باید به اندازه آب بنوشید.
- بعد از زایمان اگر به قصد کاهش وزن چای سبز مینوشید حتما زیر نظر پزشک این کار را انجام دهید. زیرا ممکن است اثرات چای سبز از طریق شیردهی به نوزاد منتقل شود.
- چای سبز مانع جذب آهن و فولیک اسید میشود.
- امکان سقط جنین در اثر مصرف بیش از اندازه چای سبز وجود دارد.
خواص چای سبز برای نوزادان و کودکان
- کاهش اضطراب
- تقویت سیستم ایمنی بدن و کاهش ابتلا به سرماخوردگی
- تسکیندهنده کولیک معده در کودکان
- درمان یبوست کودکان
- درمان سرفه و اختلالات ریوی در کودکان
چای سبز در طب سنتی
تمام افراد یکی از ۴ طبع زیر را دارند:
- سرد و خشک
- سرد و تر
- گرم و خشک
- گرم و تر
از طرفی مواد غذایی مختلف هم طبع مخصوص خود را دارند مانند چای سبز که سرد و خشک است. بر اساس نظر طب سنتی، قبل از مصرف مواد غذایی، ابتدا باید از طبع خود آگاه شوید و در مرحله بعد طبع مواد غذایی مصرفی را بررسی کنید.
در مرحله سوم باید بیشتر از مواد غذایی استفاده کنید که طبع شما را تکمیل کنند. همچنین باید به برخی از مواد غذایی، یک چاشنی اضافه کنید تا طبع غذا نیز متعادل شود. به عنوان مثال به چای سبز که طبع سرد و خشک دارد، میتوان کمی دارچین اضافه کرده و طبع سرد آن را خنثی کرد.
عوارض مصرف بیش از حد چای سبز
مصرف بیش از حد چای سبز میتواند عوارض جانبی متعددی ایجاد کند. خود چای سبز حاوی کافئین و ترکیبات فعال بیوفلاونوئیدی است که در مقدار مناسب مفیدند، اما زیادهروی در مصرف خود چای سبز ممکن است باعث بیخوابی، اضطراب، تپش قلب و سردرد شود.
علاوه بر این، مقادیر زیاد خود چای سبز میتواند جذب آهن و سایر مواد معدنی را کاهش دهد و در نتیجه باعث کمخونی شود. در برخی افراد، مصرف بیش از حد خود چای سبز ممکن است مشکلات گوارشی مانند تهوع، اسهال یا سوزش معده را تشدید کند. بنابراین، نوشیدن خود چای سبز باید به میزان معتدل و متعادل انجام شود تا فواید آن حفظ شده و خطر عوارض کاهش یابد.
چگونه یک چای سبز با کیفیت بخریم؟
سعی کنید یک مارک چای سبز با کیفیت بالاتر انتخاب کنید زیرا برخی از مارکهای با کیفیت پایینتر میتوانند حاوی مقادیر زیادی فلوراید باشند. چای با کیفیت به رنگ سبز زیتونی است و هر چه تاریخ برداشت آن جدیدتر باشد، کیفیت بالاتری دارد.
همچنین به شناسنامه چای که بر روی بستهبندی آن نوشته شده است، توجه کنید. محل کاشت و تاریخ تولید باید بر روی بستهبندی درج شده باشد. همچنین از یک فروشگاه معتبر مثل نیواکسیر خرید چای سبز را انجام دهید تا چاس سبز اصل بهتون تحویل بدن. با این حال اگر برندی با کیفیت پایینتر را انتخاب کنید، باز هم مزایای آن زیاد است.
چگونه چای سبز درست کنیم؟
درست کردن چای در خانه بسیار ساده است:
- برای شروع حدود 1 فنجان (237 میلی لیتر) آب را به جوش بیاورید، آن را از روی حرارت بردارید و بگذارید 2 تا 3 دقیقه خنک شود و سپس آن را در فنجان بریزید.
- یک چای سبز کیسهای اضافه کنید و بگذارید 1 تا 3 دقیقه دم بکشد. اگر به جای آن از چای با برگهای شل استفاده میکنید، حدود 1 قاشق غذاخوری (2 گرم) را اضافه کنید.
- در نهایت، مقداری آب لیموی تازه را با فشار دادن نیمی از یک لیمو به طور مستقیم در چای خود اضافه کنید. میتوانید طعم نوشیدنی را با موادی مانند عسل، دارچین، زنجبیل یا نعناع تازه بیشتر کنید. برای دریافت بیشترین فواید سلامتی چای سبز، از افزودن شیر به چای خودداری کنید. برخی از مطالعات نشان میدهد که میتواند ارزش آنتی اکسیدانی در برخی چایها را کاهش دهد.
نکته:
میزان مصرف چای سبز
دوز توصیه شده عصاره چای سبز برای لاغری بین 250 تا 500 میلی گرم در روز است. این مقدار را میتوان از 3 تا 5 فنجان چای سبز به دست آورد.
بهترین زمان مصرف چای سبز برای لاغری
برای اثرگذاری بیشتر چای سبز، بهتر است آن را حدود ۲ ساعت بعد از صرف غذا میل کنید. به دلیل این که موجب اختلال در جذب آهن میشود.
نحوه نگهداری چای سبز
چای سبز را باید دور از رطوبت، بوهای شدید، هوا و نور نگهداری کرد. آن را در یک ظرف دردار یا پلاستیک زیپدار، بیرون از یخچال نگه دارید.
چای سبز برای چه کسانی مضر است؟
- افراد مبتلا به کمخونی
- کسانی که میزان آب بدنشان کم است
- کسانی که طبع سرد دارند. (البته میتوانند در کنار این نوشیدنی از مواد غذایی گرم جهت اعتدال طبع استفاده کنند.)
- خانمهای باردار و شیرده
- کودکان
چه داروهایی بر چای سبز تأثیر می گذارند؟
برخی داروها ممکن است با چای سبز تداخل داشته باشند مانند:
- آدنوزین (آدنوکارد)
- داروهای محرک (آمفتامین ها، افدرین، نیکوتین، و غیره)
- نادولول (کارگارد)
- داروهای آسم
- داروهای افسردگی یا اختلالات روانی
- داروهایی که انعقاد خون را کند می کنند.
- داروهای درمان سرطان
- استروژن و قرصهای ضد بارداری
- هرگونه آنتی بیوتیک یا دارو برای عفونتهای قارچی
- دارو برای تشنج
- داروهای بیماری قلبی
این لیست کامل نیست. سایر داروها ممکن است با چای سبز تداخل داشته باشند، از جمله ویتامینها و محصولات گیاهی. ویتامینها و بعضی از داروها با چای سبز تداخل دارند.
عوارض و مضرات چای سبز
خوب است که به عوارض مصرف بی رویه چای سبز هم آشنا باشید. مهم است بدانید که عصاره چای سبز در صورت مصرف بیش از حد نیز میتواند سمی باشد، بنابراین اگر به مصرف این مکملها علاقه دارید، همیشه با یک متخصص بهداشت صحبت کنید. مصرف بیش از اندازه چای سبز موجب از دست رفتن آب بدن و اختلال در عملکرد الکترولیتهای بدن میشود.
مصرف بیش از دوز توصیه شده و همینطور با معده خالی ممکن است باعث آسیب جدی به کبد شود. اگر شرایط پزشکی خاصی دارید، ممکن است نتوانید از چای سبز استفاده کنید.
در صورت داشتن هر یک از شرایط زیر، حتما با پزشک خود برای استفاده از این نوشیدنی مشورت بگیرید:
- کم خونی
- اختلالات اضطرابی
- خونریزی یا اختلالات لخته شدن خون
- بیماری قلبی
- دیابت
- فشار خون بالا
- گلوکوم
- سندرم روده تحریکپذیر
- پوکی استخوان
- بیماری کبد
نکته:
- مصرف چای سبز در مقادیر متوسط (2 فنجان در روز) در دوران بارداری احتمالاً بی خطر است.
- کافئین موجود در چای سبز به شیر مادر منتقل میشود و میتواند بر نوزاد تأثیر بگذارد. اگر به نوزاد خود شیر میدهید زیاد چای سبز ننوشید.
- چای سبز در مقادیر کم احتمالاً در کودکان بیخطر است.
آن چه درمقاله خواص چای سبز آموختیم:
در مقاله خواص چای سبز آموختیم که این چای در مقایسه با چای سیاه سودمندتر است زیرا از سطح بالاتری از آنتیاکسیدانها برخوردار است و از بیماریهای قلبی-عروقی و انواع سرطان پیشگیری میکند. به همین دلیل امروزه بسیاری از پزشکان متخصص تغذیه مصرف چای سبز را توصیه میکنند. همچنین کسانی که برنامه غذایی و ورزشی مشخصی را دنبال میکنند با مصرف چای سبز، سطح چربیسوزی بدنشان افزایش یافته و فرایند لاغری شان سریعتر میشود.
