این روغن از گیاه گلرنگ گرفته میشود که مصارف خوراکی و آرایشی متعددی دارد.از جمله خواص روغن گلرنگ میتوان به مرطوبکنندگی و کاهش بیماریهای قبلی-عروقی اشاره کرد. زیرا میزان چربی این روغن بسیار کم است. سوال بسیاری از افرادی که به دنبال کاهش وزن هستند این است که آیا این روغن به تنهایی در کاهش وزن موثر است یا خیر. در این مقاله به معرفی و بررسی فواید روغن گلرنگ میپردازیم. با ما همراه باشید.
روغن گلرنگ چیست؟
گلرنگ یک گیاه از خانواده گل آفتابگردان است که از گل و روغن دانههایش به عنوان دارو استفاده میشود. این گیاه خارمانند، بومی مناطقی مانند چین، هند، ایران و مصر است. با این حال، در سرتاسر جهان از جمله آمریکای شمالی، عمدتاً برای روغن آن کشت میشود؛ هرچند به عنوان خوراک حیوانات نیز استفاده میشود. این روغن از دانههای این گیاه گرفته میشود.
دو نوع روغن گلرنگ وجود دارد: لینولئیک بالا و اولئیک بالا. روغن گلرنگ با لینولئیک بالا، سرشار از چربیهای دارای حلقههای اشباع نشده است، در حالی که روغن گلرنگ با اولئیک بالا حاوی چربیهای تکِ غیراشباع است.
رایجترین نوع روغن گلرنگ در بازار، نوع اولئیک آن است. این روغن به عنوان یک روغن پخت و پز پایدار در برابر حرارت، به ویژه برای غذاهای سرخ شده مانند سیب زمینی سرخ کرده و چیپس استفاده میشود. دلیلش این است که روغن گلرنگ دارای نقطه دود بالایی در حدود ۴۵۰ ℉ (۲۳۲ درجه سانتیگراد) است. در واقع، روغن گلرنگ نقطه دود بالاتری نسبت به سایر روغنهای معمولی مانند روغن کانولا دارد.
ارزش غذایی روغن گلرنگ
| ماده مغذی | مقدار در ۱ قاشق غذاخوری | درصد نیاز روزانه (تقریبی) |
|---|---|---|
| کالری | 124 کیلوکالری | — |
| چربی کل | 14 گرم | — |
| چربی اشباع | مقدار بسیار کم | — |
| چربی غیراشباع چندگانه | 2 گرم | — |
| پروتئین | 0 گرم | — |
| کربوهیدرات | 0 گرم | — |
| فیبر | 0 گرم | — |
| ویتامین E | 4.6 میلیگرم (32٪) | 23–32٪ |
| ویتامین K | 1 میکروگرم | — |
| کولین | 0.03 میکروگرم | — |
خواص روغن گلرنگ
این روغن دارای مزایای بالقوه مختلفی است. در ادامه درباره ۱۰ خواص روغن گلرنگ صحبت میکنیم:
منبع سالمی از اسیدچربها
چربیهای موجود در رژیم غذایی ، مانند آنهایی که در روغن گلرنگ یافت میشوند، برای تنظیم هورمونها و حافظه، ضروری هستند. آنها برای جذب ویتامینهای محلول در چربی A، D، E و K حیاتی هستند. خوردن مقداری چربی همراه با وعدههای غذایی میتواند به فرد کمک کند تا احساس سیری بیشتری کند.
بهبود سطح قند خون و اثرات ضددیابت
بر اساس یک مطالعه جدید در ایالات متحده، مصرف روزانه روغن گلرنگ در یک دوره ۱۶ هفتهای میتواند روشی مؤثر برای کاهش خطر ابتلا به مشکلات قلبی باشد و همچنین در پیشگیری از دیابت نوع ۲ نقش داشته باشد. یکی از مهمترین خواص روغن گلرنگ تأثیر مثبت آن بر بهبود سطح قند خون و کلسترول است.
در این تحقیق مشخص شد که مصرف منظم این روغن میتواند به بهبود حساسیت به انسولین در زنان چاق یائسه مبتلا به دیابت نوع ۲ کمک کند. علاوه بر این، خاصیت ضدالتهابی روغن گلرنگ به صورت غیرمستقیم احتمال ابتلا به دیابت و دیگر بیماریهای مزمن را کاهش میدهد.
کاهش کلسترول، بهبود سلامت قلب
تحقیقات نشان میدهد افرادی که به مدت چهار ماه از روغن گلرنگ استفاده کردهاند، بهبود چشمگیری در سطح کلسترول خون خود تجربه کردهاند. یکی از مهمترین خواص روغن گلرنگ وجود چربیهای غیراشباع است که میتواند میزان لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL) یا همان کلسترول «بد» را کاهش دهد. از آنجایی که کلسترول بالا یکی از عوامل اصلی بیماریهای قلبی محسوب میشود، مصرف این روغن میتواند تأثیر مثبتی بر سلامت قلب داشته باشد.
چربیهای غیراشباع موجود در روغن گلرنگ همچنین خون را رقیقتر کرده و از چسبندگی پلاکتها میکاهد. این ویژگی به پیشگیری از لختههای خونی که احتمال حمله قلبی یا سکته را افزایش میدهند، کمک میکند. علاوه بر آن، روغن گلرنگ با شل کردن عروق خونی و کاهش فشار خون، اثر مثبتی بر عملکرد رگهای خونی دارد.
این روغن سرشار از اسیدهای چرب ضروری مانند لینولئیک و لینولنیک (اسیدهای چرب امگا ۶) است. تحقیقات نشان میدهد این اسیدهای چرب برای سلامت قلب بسیار مفید هستند و افرادی که به طور منظم از روغن گلرنگ استفاده میکنند، کمتر با مشکلات قلبی روبهرو میشوند.
از دیگر خواص روغن گلرنگ میتوان به نقش امگا ۶ در عملکرد مغز، رشد و تکامل طبیعی، سلامت پوست و مو، تقویت استخوانها، تنظیم متابولیسم و حمایت از سیستم تولید مثل اشاره کرد.
مقابله با التهاب
یکی از مهمترین خواص روغن گلرنگ داشتن اثرات ضدالتهابی است. بر اساس مطالعهای منتشر شده در Clinical Nutrition، مصرف روغن گلرنگ و اسیدهای چرب غیراشباع موجود در آن میتواند به بهبود نشانگرهای التهابی در بدن کمک کند. کاهش التهاب نقش مهمی در پیشگیری و مدیریت بیماریهای مزمنی مانند دیابت و بیماریهای قلبی دارد.
التیام خشکی پوست
استفاده موضعی از این روغن روی پوست خشک یا ملتهب میتواند به تسکین آن کمک کند و ظاهری نرم و صاف به پوست بدهد. اگرچه تحقیقات در این مورد کامل نیست، اما روغن گلرنگ یک عنصر رایج در لوازم آرایشی و محصولات مراقبت از پوست است.
مناسب برای پخت و پز در دمای بالا
استفاده از همه روغنها برای سرخ کردن مناسب نیست. به این دلیل که گرم شدن بیش از حد برخی روغنها میتواند رادیکالهای آزاد ایجاد کند. روغن گلرنگ با اولئیک بالا، برای پختن در دمای زیاد بیخطر است.
در واقع این روغن تک غیراشباع، نقطه دود بالاتری نسبت به بسیاری از روغنهای دیگر دارد. همچنین این روغن نسبت به سایر روغنها از جمله روغن زیتون و نارگیل، طعم ملایمتری دارد که آن را به گزینهای عالی برای سرخ کردن عمیق، سرخ کردن در تابه یا پخت تبدیل میکند.
درمان جوش
شاید در نگاه اول استفاده از روغن برای درمان جوش و آکنه عجیب به نظر برسد، اما یکی از مهمترین خواص روغن گلرنگ این است که باعث بسته شدن منافذ پوست نمیشود. خاصیت ضدالتهابی این روغن نیز میتواند در کاهش التهاب، قرمزی و درمان لکههای ناشی از آکنه مؤثر باشد. استفاده چند مرتبه در طول هفته به باز شدن منافذ پوستی کمک کرده و ظاهر پوست را شفافتر میکند.
همچنین میتوانید از روغن گلرنگ یک ماسک صورت خانگی تهیه کنید:
- روغن را با بلغور جو دوسر و عسل ترکیب کنید.
- مخلوط را روی تمام یا بخشی از صورت قرار دهید.
- پس از ۱۰ دقیقه با آب بشویید.
مفید برای مو
روغن گلرنگ یک مرطوبکننده عالی به حساب میآید و میتوان از آن قبل از شامپو زدن به موها استفاده کرد. این روش بهتر از افزودن آن به عنوان سرم مو عمل میکند، عمیقا در پوست سر نفوذ کرده و مواد مغذی را وارد فولیکول مو میکند و در نهایت باعث رشد و ضخامت مو میشود.
- به سادگی آن را به پوست سر مالیده و حداقل پنج دقیقه ماساژ دهید. بگذارید تا ۳۰ دقیقه بماند و با یک شامپوی ملایم و طبیعی بشویید.
- چند قطره به شامپوها و مرطوبکنندههای ملایم و طبیعی اضافه کنید تا مزیت مرطوبکنندگی آنها را افزایش دهید و فواید مواد مغذی بیشتری را به این محصولات اضافه کنید.
این روغن مانع از دست دادن پروتئین در موها میشود، عمیقاً مرطوب کننده است و ثابت شده که باعث رشد و ضخامت مو میشود. اسید اولئیک موجود در آن به عمق پوست سر میرود و جریان خون را در این ناحیه تقویت میکند و مواد مغذی حیاتی را به فولیکولهای مو میرساند.
تقویت کنندهی سیستم ایمنی بدن
وجود ویتامین E در روغن گلرنگ آن را به یک منبع ارزشمند برای بهبود عملکرد سیستم ایمنی بدن تبدیل کرده است. ویتامین E یک آنتیاکسیدان قوی و محلول در چربی است که در مقایسه با بسیاری از سلولهای دیگر، در غلظت بالاتری در سلولهای ایمنی وجود دارد. همین ویژگی باعث میشود یکی از مؤثرترین مواد مغذی برای تقویت سیستم ایمنی باشد.
از دیگر خواص روغن گلرنگ میتوان به خاصیت ضدالتهابی آن اشاره کرد. التهاب مداوم یکی از عوامل اصلی تضعیف سیستم ایمنی بدن به شمار میرود. مصرف منظم این روغن میتواند با کاهش التهاب، شرایط بهتری را برای عملکرد سلولهای ایمنی فراهم کند و بدن را در برابر بیماریها مقاومتر سازد.
مفید برای سندروم پیش از قاعدگی
یکی از مهمترین خواص روغن گلرنگ تأثیر آن بر تعادل هورمونی در بدن است. این روغن با داشتن اسید لینولئیک فراوان میتواند به تنظیم پروستاگلاندینها (ترکیبات چربی مؤثر بر فرآیندهای هورمونی) کمک کند. وقتی سطح پروستاگلاندینها در بدن متعادل باشد، بسیاری از علائم سندروم پیش از قاعدگی کاهش مییابد.
درمان آکنه و اگزما
اگرچه استفاده موضعی روغن گلرنگ میتواند در کاهش التهاب پوست و بهبود مشکلاتی مثل آکنه و اگزما مفید باشد، اما توصیه میشود چنین مصرفهایی را حتماً تحت نظر یک متخصص پوست انجام دهید؛ مخصوصاً در مورد اگزما که نیاز به مراقبتهای ویژه دارد. یکی از مهمترین خواص روغن گلرنگ برای پوست، خاصیت ضدالتهابی آن است که میتواند قرمزی و خارش را کاهش دهد.
علاوه بر پوست، این روغن برای سلامت ناخنها نیز مفید است. به دلیل سرشار بودن از ویتامین E، استفاده منظم از آن میتواند به تقویت ناخنها و جلوگیری از شکنندگی کمک کند؛ بهویژه در فصل زمستان که خشکی هوا باعث آسیب به ناخنها و کوتیکولها میشود.
از دیگر خواص روغن گلرنگ میتوان به کاربرد آن در آشپزی اشاره کرد. این روغن به دلیل داشتن نقطه دود بالا برای پختوپز و حتی سرخ کردن مناسب است. همچنین میتوانید آن را در تهیه سسهای سالاد خانگی جایگزین روغنهای دیگر کنید. مصرف خوراکی روغن گلرنگ به عنوان یک روغن مفید برای قلب شناخته میشود و حتی میتواند در کاهش کلسترول نقش داشته باشد.
آیا روغن گلرنگ برای کاهش وزن موثر است؟
کاهش چربی بدن، بهویژه چربی شکم، یکی از اهداف اصلی بسیاری از افرادی است که به دنبال کاهش وزن هستند. در کنار رژیم غذایی کمکالری و ورزش منظم، برخی افراد از مکملهای غذایی برای تسریع روند کاهش وزن استفاده میکنند. یکی از این مکملها اسید لینولئیک کونژوگه (CLA) است.
از آنجا که روغن گلرنگ سرشار از اسید لینولئیک است، گاهی با CLA اشتباه گرفته میشود. با این حال، باید توجه داشت که CLA در واقع شکل تغییر یافته اسید لینولئیک است که از طریق فرآیندهای شیمیایی تولید میشود. به همین دلیل، ادعای کاهش وزن بیشتر از سوی شرکتهایی مطرح میشود که CLA را به عنوان مکمل عرضه میکنند.
با این حال، از دیگر خواص روغن گلرنگ میتوان به نقشش در سلامت قلب، کاهش کلسترول و پیشگیری از دیابت اشاره کرد. این روغن به عنوان بخشی از یک برنامه غذایی سالم و کمچرب میتواند بسیار مفید باشد، اما به تنهایی عامل مؤثری برای کاهش وزن محسوب نمیشود. توصیه میشود پیش از مصرف هرگونه مکمل یا تغییر رژیم غذایی، حتماً با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.
انواع روغن گلرنگ
دو نوع روغن گلرنگ داریم: لینولئیک بالا و اولئیک بالا.
روغن گلرنگ لینولئیک بالا
سرشار از اسیدهای چرب غیراشباع است. اسیدهای چرب همراه با گلیسرول برای عملکرد طبیعی سلول ضروری هستند. روغن گلرنگ لینولئیک بالا دارای محتوای اسید لینولئیک بالا (امگا 6) است. نفوذ سریع به داخل پوست این روغن برای انواع پوست مناسب است. روغن گلرنگ لینولئیک بالا حاوی ۸۰ درصد اسید لینولئیک است.
مطالعات نشان داده اند محتوای اسید لینولئیک بالاست که به کاهش TEWL (از دست دادن آب ترانس اپیدرمی) کمک میکند و در نتیجه حفظ رطوبت بهتری دارد که کلید حفظ سلامت پوست است.
روغن گلرنگ اولئیک بالا
حاوی مقدار زیادی چربی های تک غیراشباع است. چربیهای تک غیراشباع میتوانند به کاهش سطح کلسترول بد خون کمک کنند که خطر بیماری قلبی و سکته را کاهش میدهد. این چربیها همچنین مواد مغذی را برای کمک به رشد و حفظ سلولهای بدن شما فراهم میکنند.
چگونگی استفاده از روغن گلرنگ
روغن گلرنگ را میتوانید روی پوست استفاده کنید. لوازم آرایشی آماده، حاوی روغن گلرنگ نیازی به دستورالعمل خاصی ندارند. به سادگی دستورالعملهای محصول را دنبال کنید.
- نسخه های خالص و خوراکی روغن گلرنگ و روغن بدن گلرنگ را میتوان بدون هیچ گونه آمادهسازی روی پوست استفاده شود.
- از طرف دیگر اسانسهای گلرنگ باید قبل از استفاده، رقیق شوند. قبل از استفاده، چند قطره را به مقدار کمی روغن نارگیل یا بادام بمالید. البته روغن جوجوبا و دانه انگور حاملهای مناسبتری برای پوستهای چرب هستند.
از آن جایی که روغن گلرنگ به طور کلی برای مصرف ایمن در نظر گرفته میشود، استفاده روزانه از آن میتواند بی خطر باشد. روغنهای طبیعی قویتر هستند و فقط برای استفاده کوتاه مدت طراحی شدهاند. در صورت مشاهده هر گونه علائم تحریک یا واکنش، مانند بثورات پوستی یا کهیر، مصرف را قطع کنید.
همچنین باید به خاطر داشته باشید که سازمانهای غذا و دارو، کیفیت یا خلوص اسانس ها را کنترل یا تنظیم نمیکنند. مهم است که مطمئن شوید که یک مارک باکیفیت را انتخاب میکنید.
عوارض جانبی روغن گلرنگ
مصرف خوراکی روغن گلرنگ برای اکثر افراد بیخطر است. اما در برخی موارد باید در مصرف آن احتیاط شود:
بارداری و شیردهی
مصرف خوراکی روغن گلرنگ در دوران بارداری بیخطر است. اما مصرف گیاه گلرنگ در دوران بارداری، خطراتی به همراه دارد. میتواند باعث قاعدگی شود، رحم را منقبض کند و باعث سقط جنین شود.
مشکلات خونریزی
گلرنگ میتواند لخته شدن خون را با مشکل رو به رو کند. اگر هر نوع مشکل خونریزی (بیماریهای هموراژیک، زخم معده یا روده، یا اختلالات لخته شدن) دارید، از گلرنگ استفاده نکنید.
آلرژی
گلرنگ ممکن است در افرادی که به خانواده Asteraceae/Compositae حساس هستند، واکنش آلرژیک ایجاد کند. اعضای این خانواده عبارتند از: ابروسیا، گل داوودی، گل همیشه بهار و بابونه. اگر آلرژی دارید، قبل از مصرف گلرنگ حتما با پزشک خود مشورت کنید. گلرنگ ممکن است در افرادی که حساس هستند، واکنش آلرژیک ایجاد کند.
لخته شدن خون بعد از جراحی
از آن جایی که گلرنگ ممکن است لخته شدن خون را کند کند، این نگرانی وجود دارد که خطر خونریزی در حین و بعد از جراحی را افزایش دهد. حداقل ۲ هفته قبل از جراحی برنامهریزی شده، مصرف گلرنگ را متوقف کنید.
نفخ
روغن گلرنگ ممکن است در بعضی افراد موجب واکنشهای آلرژیک شود که نفخ هم میتواند جزو آنها باشد. اگر به مشکلات گوارشی مانند زخم معده مبتلا هستید، بهتر است قبل از مصرف گلرنگ با پزشک خود مشورت کنید.
از کجا روغن گلرنگ تهیه کنیم؟
خوشبختانه ایران یکی از مناطقی است که در آن روغن گلرنگ پیدا میشود. بنابراین تهیه آن نیز کار زیاد سختی نیست. این روغن را میتوانید از فروشگاه های معتبر تهیه کنید. اما به خاطر داشته باشید که حتما از اعتبار محصول مطمئن شوید. یکی دیگر از جاهایی که میتوانید خرید روغن گلرنگ را انجام دهید عطاری نیواکسیر است.
آن چه از مقاله روغن گلرنگ آموختیم:
حالا که فهمیدید خواص روغن گلرنگ چیست حتما میدانید که این روغن تا چه حد برای کاهش کلسترول بد خون، کاهش خشکی پوست و مو، افزایش سیستم ایمنی بدن و کاهش قند خون مفید است. عواملی که هر کدام از کاهش وزن موثر هستند. با این وجود، روغن گلرنگ تنهایی برای کاهش وزن موثر نیست و باید در کنار مصرف روغنهای سرخ کردنی سالم مانند گلرنگ، از برنامه غذایی دارای فیبر و ورزش روزانه نیز کمک بگیرید و در این راه ثابت قدم باشید تا طی چند ماه، شاهد کاهش وزن موثر باشید. همچنین با مشاور تغدیه خود درباره مصرف روغن گلرنگ در رژیم لاغری صحبت کنید.
