خواص تخم کتان : راز لاغری ، زیبایی و سلامتی بدن

تخم کتان چیست؟

تخم کتان نوعی گیاه یکساله بهاری است که با شرایط اقلیمی و خاک بسیاری از مناطق به ویژه مناطق معتدل خنک نیمکره شمالی سازگار است. این بذر، عمدتاً برای تولید روغن صنعتی و کنجاله خوراک دام استفاده میشود. روغن آن یک روغن خشککننده است که در رنگها و لاکها و نیز برای ساخت کفپوش مشمع کف اتاق کاربرد دارد.

محصولات برپایه دانه کتان، محصولاتی دوستدار محیط زیست هستند. از آنجایی که دانه کتان حاوی آلفا لینولنیک اسید (یک اسید چرب ضروری امگا 3) است، مرغداران برای تولید تخممرغ غنیشده با امگا 3، مرغ و ماکیان را با آن تغذیه میکنند. کنجاله بذرک نیز جزئی از جیره غذایی حیوانات خانگی و دامهای صنعتی است. همچنین مقادیر کمی از بذر کتان در محصولات غذایی (نانها و غلات صبحانه) استفاده میشود.

همین امروز بذر کتان با کیفیت و تازه را از عطارخانه نیواکسیر تهیه کنید و سلامتی خود و خانواده‌تان را تضمین کنید. با خرید از نیواکسیر، نه تنها از محصولی اصل و تازه برخوردار می‌شوید، بلکه تجربه‌ای مطمئن و سالم از تغذیه طبیعی خواهید داشت. همین حالا سفارش دهید و زندگی سالم‌تری بسازید!

خواص تخم کتان

برخی از خواص تخم کتان به شرح زیر است:

سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳

اگر طعم ماهی را نمی پسندید یا گیاهخوار هستید، بذر کتان بهترین جایگزین برای دریافت امگا ۳ به شمار می رود. این دانه ارزشمند سرشار از اسید آلفا لینولنیک است؛ نوعی اسید چرب گیاهی که بخش مهمی از خواص تخم کتان را تشکیل می دهد. اسید آلفا لینولنیک یکی از دو اسید چرب ضروری است که بدن توانایی تولید آن را ندارد و باید از طریق غذاهای مصرفی دریافت شود.

منبعی غنی از لیگانها

لیگان ها ترکیبات گیاهی ارزشمندی هستند که خاصیت آنتی اکسیدانی و استروژنی دارند و به کاهش احتمال ابتلا به دیابت و ارتقای سلامت عمومی کمک می کنند. جالب است بدانید که بذر کتان در مقایسه با دیگر مواد گیاهی، حدود ۸۰۰ برابر بیشتر حاوی لیگان است و همین موضوع بخش مهمی از خواص تخم کتان را توضیح می دهد. تحقیقات نشان داده است افرادی که مصرف بیشتری از بذر کتان دارند، ۱۸ درصد کمتر در معرض خطر ابتلا به سرطان سینه قرار می گیرند، به ویژه در زنان پس از دوران یائسگی. البته مردان نیز می توانند از این مزایا بهره مند شوند.

سرشار از فیبر خوراکی

تنها یک قاشق غذاخوری بذر کتان حاوی ۱.۹ گرم فیبر است که معادل ۸ تا ۱۲ درصد از نیاز روزانه مردان و زنان به فیبر را تامین می کند. این دانه سرشار از دو نوع فیبر خوراکی است؛ فیبر محلول که حدود ۲۰ تا ۴۰ درصد ترکیب را شامل می شود و فیبر نامحلول که سهم بیشتری دارد و حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد بذر کتان را تشکیل می دهد. هر دو نوع فیبر در روده بزرگ توسط باکتری های مفید تخمیر شده و با افزایش حجم مدفوع، به منظم شدن حرکات روده کمک می کنند. این ویژگی یکی از مهم ترین جنبه های خواص تخم کتان برای بهبود گوارش است.

بهبود کلسترول

یکی دیگر از مزایای مهم بذر کتان، تاثیر آن بر کاهش سطح کلسترول خون است. در یک پژوهش مشخص شد افرادی که به کلسترول بالا مبتلا بودند و به مدت سه ماه روزانه ۳۰ گرم (معادل سه قاشق غذاخوری) پودر بذر کتان مصرف کردند، در پایان دوره شاهد کاهش ۲۰ درصدی کلسترول خون خود بودند. این یافته ها یکی از برجسته ترین نمونه های علمی درباره خواص تخم کتان در سلامت قلب و عروق به شمار می رود.

کاهش فشار خون

نتایج یک تحقیق در کانادا نشان داد که مصرف روزانه ۳۰ گرم بذر کتان به مدت شش ماه می تواند فشار خون سیستولیک و دیاستولیک را به طور قابل توجهی کاهش دهد. این یافته ها بیانگر آن است که بخشی از خواص تخم کتان مربوط به نقش موثر آن در کنترل فشار خون و بهبود سلامت قلب و عروق است.

حاوی پروتئین های با کیفیت

اگر قصد دارید مصرف گوشت را کاهش دهید یا به طور کامل کنار بگذارید و نگران این هستید که احساس گرسنگی بیشتری داشته باشید، بذر کتان می تواند بهترین جایگزین باشد. این دانه نه تنها منبعی غنی از پروتئین های گیاهی با کیفیت است، بلکه بخشی از ارزشمندترین خواص تخم کتان نیز به همین ویژگی بازمی گردد.

کنترل قند خون

دیابت نوع ۲ یکی از مشکلات جدی سلامت در جهان است که با سطح بالای قند خون شناخته می شود. این بیماری زمانی رخ می دهد که بدن یا انسولین کافی ترشح نمی کند یا نسبت به آن مقاومت نشان می دهد. بر اساس تحقیقات، افرادی که روزانه ۱۰ تا ۲۰ گرم پودر بذر کتان به رژیم غذایی خود اضافه کرده اند، کاهش ۸ تا ۲۰ درصدی در سطح قند خونشان مشاهده شده است. این ویژگی بخشی از خواص تخم کتان است که به دلیل وجود فیبرهای نامحلول ایجاد می شود؛ چرا که این فیبرها سرعت آزاد شدن قند در خون را کاهش می دهند و در نتیجه به تعادل قند خون کمک می کنند.

کمک به کاهش وزن

اگر به دنبال یک میان وعده سالم میان وعده های اصلی روز هستید، اضافه کردن بذر کتان به نوشیدنی ها می تواند انتخاب هوشمندانه ای باشد. این کار نه تنها هوس های غذایی را کاهش می دهد، بلکه از گرسنگی زودرس نیز جلوگیری می کند. در یک مطالعه مشخص شد افزودن ۲۵ گرم پودر بذر کتان به نوشیدنی باعث کاهش محسوس اشتها و گرسنگی در شرکت کنندگان شده است. این یافته یکی از نمونه های کاربردی از خواص تخم کتان در کنترل وزن به شمار می رود.

سایر خواص تخم کتان عبارتند از:

• سرشار از فیبر، اسیدهای چرب امگا 3 و فیتوکمیکالهایی به نام لیگنان که برای بهبود سلامت دستگاه گوارش یا رفع یبوست مفید هستند .
• کمک به کاهش سطح کلسترول لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL یا بد )
• درمان بزرگ پروستات ( روغن تخم کتان )
• کمک به بهبود دیابت
• کمک به بهبود دیورتیکولیت
• کمک به بهبود التهاب روده کوچک یا معده
• کمک به بهبود سندرم روده تحریکپذیر
• کمک به بهبود علائم یائسگی
• کمک به بهبود میوکارد قلب
• کمک به بهبود پیشگیری از انفارکتوس
• کمک به بهبود التهاب پوست
• کمک به بهبود نفریت لوپوس اریتماتوز سیستمیک کلیوی (SLE)

ترکیبات شیمیایی تخم کتان چیست؟

دانههای کتان همچنین حاوی فنلهای پیچیدهای مانند فیتواستروژنها هستند. فیتواستروژنها (انترولاکتون و لیگنانها) بهعنوان هورمونهای استروئیدی عمل نموده و با استروژن رقابت میکنند. سه گروه از ترکیبات در دانه کتان وجود دارد که عمده خواص این بذر را میسازند:

• خانواده PUFA امگا 3
• فیبرهای غذایی محلول
• لیگنانها که دارای خواص فیتواستروژن هستند

همچنین محتوای ویتامینی بذر کتان نیز به صورت زیر است:

• ویتامینهای گروه B
• ویتامین E ( عمدتاً به شکل گاما توکوفرول )

دانه کتان حاوی 35-45٪ روغن است که شامل انواع زیر میشود:

• 10 – 9 % اسیدهای چرب اشباع ( پالمتیک و استئاریک )
• حدود 20 ٪ اسیدهای چرب تک غیراشباع ( بهطور عمده اسید اولئیک )
• بیش از 70 ٪ اسیدهای چرب آلفا لینولنیک

محتوای پروتئین در دانههای کتان بین 20 تا 30 درصد متغیر است. پروتئینهای دانه کتان عمدتا محدود به لیزین با ضریب هضم بالا (89.6٪) و ارزش بیولوژیکی زیاد (77.4٪) میشوند. محتوای فیبر رژیمی این دانه روغنی با نسبت کسرهای محلول و نامحلول از 20:80 تا 40:60 به 28% از وزن دانه کامل میرسد.

ارزش غذایی بذر کتان

خواص تخم کتان بیشتر است یا پودرش؟

از بذر کتان خرد شده در رژیم غذایی خود استفاده کنید چون از دانه های کامل آن مزایای زیادی دریافت نمی کنید و دستگاه گوارش قادر به شکستن پوسته خارجی این دانه ها نیست و کامل از بدن دفع می شود. بذر کتان را به صورت دانه های کامل خریداری کنید و آنها را خرد و به صورت پودر دربیاورید.

آیا بدنسازها هم میتونن از تخم کتان استفاده کنند؟؟

از دیگر خواص تخم کتان میتوان به تقویت ماهیچه ها هم اشاره کرد :

• 1 قاشق غذاخوری از این بذر به همراه دوغ کمچرب قبل از خواب، باید بخشی از برنامه روزانه ایدهآل یک ورزشکار باشد. بذر کتان میتواند با حفظ بازسازی ماهیچه های اسکلتی و هموستاز اثرات مفیدی روی ماهیچه‎ها داشته باشد.
• این دانه روغنی یکی از معدود چربیهای سالمی است که برای بدنسازان وجود دارد، اما متاسفانه دست کم گرفته میشود. یکی از دلایلی که ثابت میکند دانه آسیابشده کتان برای افزودن به رژیم غذایی بدنسازی عالی است، این است که دانه کتان سرشار از فیبر است که به سلامت روده و کاهش گرسنگی کمک میکند.
• دانه آسیابشده کتان، منبع خوبی از اسیدهای چرب امگا 3 است که دارای خواص ضدالتهابی هستند. این ویژگی برای بدن یک بدنساز بسیار ضروری است، زیرا التهاب را در بدن کاهش داده و منجربه بازیابی بهینه عضلات میشود. از همه مهمتر اینکه این بذر روغنی، یک ماده غذایی پرانرژی برای کسانی است که در مرحله حجیم کردن عضلات و کاهش کالری هستند.

آیا بذر کتان موجب افزایش وزن میشود؟

تخم کتان یک ماده غذایی بسیار پرانرژی است. یک قاشق غذاخوری از آن ( 10 گرم ) حدود 57 کالری انرژی دارد که معادل کالری یک سیب کوچک است. این دانه روغنی دارای تمام سه درشت مغذی ضروری ( پروتئین، کربوهیدرات و چربی ) است.با این حال، بیشترین بخش محتوای آن را چربی تشکیل میدهد. اغلب این چربیها نیز چربیهای غیراشباع و دوست دار سلامت قلب هستند. روغن بذر کتان تا حدودی میتواند به افزایش وزن کمک کند، اما تنها درصورتی باعث اضافه وزن میشود که بیشاز حد مجاز روزانه دریافت شود.

آیا تخم کتان برای درمان ناباروری مفید است؟

دانههای کتان میتوانند با افزایش شانس باروری به زنانی که دوست دارند، تجربه مادرشدن را داشته باشند، کمک کنند. این بذرها از تخمکگذاری طبیعی و بازیابی تعادل هورمونی نیز حمایت میکنند.

عوارض مصرف بذر کتان

عوارض جانبی مصرف دانه یا روغن کتان، عبارتند از:

• واکنشهای آلرژیک
• اسهال
• انسداد روده
• معده درد
• یبوست
• نفخ
• علاوه براین، شواهدی مبنی بر اینکه روغن یا تخم کتان بر پروستات یا خطر ابتلا به سرطان پروستات تأثیر منفی دارد نیز یافت شده است که هنوز قطعی نیستند.
• همچنین، تخم کتان حاوی بسیاری از ترکیبات ضدتغذیهای است که میتواند بر عملکرد تولید و کیفیت تخممرغ نیز تأثیر منفی بگذارد. مهارکنندههای تریپسین موجود در دانه بذرک میتوانند اثربخشی آنزیمهای پروتئولیتیک از لوزالمعده را کاهش دهند که باعث کاهش هضم پروتئینها و جذب اسیدهای آمینه در روده کوچک و در نهایت، کاهش بازدهی مرغهای تخمگذار میشود.
• همچنین، لیناتین یک آنتاگونیست پیریدوکسین (ویتامین B6) است که در جذب ویتامین B6 اختلال ایجاد میکند. رژیم غذایی مبتنی بر کنجاله کتان میتواند علائم کمبود ویتامین B6 را در طیور و ماهیان در حال رشد ایجاد کند. اما این مشکل را میتوان با گنجاندن مقدار اضافی ویتامین B6 در رژیم غذایی مبتنی بر این دانه روغنی حل کرد.

موارد منع مصرف تخم کتان

مصرف این دانه روغنی برای افراد مبتلا به سرطان یا حساس به هورمون مجاز نیست. از آنجا که بذر کتان ممکن است تا حدودی مانند هورمون استروژن عمل کند، میتواند شرایط حساس به هورمون مانند سرطان سینه و تخمدان را تشدید کند. سایر افرادی که درمورد مصرف دانه آسیابشده کتان منع مصرف دارند، شامل مبتلایان به مشکلات زیر میشوند:

• انسداد روده
• سرطان ( سینه، تخمدان، رحم )
• اندومتریوز
• تنگی مری
• تریگلیسیرید بالا
• التهاب روده
• فیبروم حاد و رحمی
• اثرات سوءمصرف موادمخدر
• زنان باردار و شیرده

کدام داروها با تخم کتان تداخل دارند؟

از آنجایی که بذر یا روغن کتان ممکن است لختهشدن خون را کاهش دهد، باید دو هفته قبل از انجام عمل جراحی از مصرف آنها خودداری شود. این محصولات ممکن است با داروهای زیر نیز تداخل داشته باشند و قبل از مصرف آنها در کنار این داروها باید با پزشک مشورت شود:

داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت، داروهای گیاهی و مکملهای مرتبط

این نوع داروها باعث کاهش لخته شدن خون میشوند. روغن بذر کتان نیز میتواند لختهشدن خون را کاهش داده و خطر خونریزی را افزایش دهد.

داروهای فشارخون، گیاهان دارویی و مکملهای مرتبط

روغن دانه کتان میتواند فشارخون را کاهش دهد. بنابراین مصرف آن همراه با داروهای کاهنده فشارخون ممکن است خطرناک باشد.

داروهای دیابت

دانههای کتان میتوانند سطح قند خون را کاهش دهند. بنابراین مصرف آنها درکنار داروهای دیابت یا گیاهان دارویی و مکملهایی که پتانسیل کاهش قند خون را دارند، ممکن است باعث کاهش بیش از حد قند خون شود.

استروژنها

این دانهها ممکن است اثر ضداستروژنی داشته باشند و اثرات داروهای ضدبارداری خوراکی و درمان جایگزینی استروژن را کاهش دهند.

داروهای خوراکی

مصرف این دانه روغنی ممکن است جذب داروهای خوراکی را کاهش دهد. بههمین دلیل لازم است با فاصله یک یا دو ساعت مصرف شوند.

تخم کتان کاربردهای متنوعی دارد و هم در صنایع، هم در خوراک دام و طیور و هم در تغذیه انسان مورد استفاده قرار می گیرد. برای بهره بردن از خواص این دانه مغذی، لازم است آن را به صورت کامل آسیاب کرده و سپس به سالاد، اسموتی، خمیر نان، کلوچه یا حتی ماست اضافه کنید. بخش مهمی از خواص تخم کتان شامل بهبود سلامت قلب، کمک به افزایش وزن، تقویت حجم عضلات ورزشکاران، بهبود علائم دیابت، کمک به درمان بزرگی پروستات و افزایش اشتها است.